GNIEZNO

62-200 GNIEZNO
ul. Franciszkańska 12
Fax. (061) 426-15-56 w. 26
Tel.: (61) 424 19 27
www.franciszkanie.gniezno.pl

Kościół, parafia i klasztor są pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Klasztor założono w 1259 roku, ponownie objęto w 1928 roku. Parafia została erygowana w 1925 roku. Odpusty: 13 czerwca w uroczystość św. Antoniego Padewskiego; 15 czerwca we wspomnienie bł. Jolenty; 15 sierpnia w uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i 4 października w uroczystość św. Ojca Franciszka.

Gwardianem klasztoru i proboszczem parafii jest o. Zenon Garus.

Klasztor w GnieźnieKościół w Gnieźnie

Rys historyczny klasztoru w Gnieźnie

Klasztor gnieźnieński jest historycznie najstarszym klasztorem Prowincji Gdańskiej. Franciszkanie przybyli tu w 1259 roku. Sprowadzili ich książę kalisko-gnieźnieński Bolesław Pobożny wraz ze swą błogosławioną małżonką Jolentą.

Budowę kościoła w stylu gotyckim rozpoczęto w 1270 r. Konsekracji kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny dokonano w 1279 roku. Kościół był jednonawowy. Na przełomie XIII i XIV wieku dobudowano piętrową nawę boczną, która służyła jako oratorium sprowadzonych do Gniezna sióstr klarysek (sprowadził je i wyposażył bratanek Bolesława Pobożnego, książę Przemysław II). Główne wejście do kościoła i klasztoru franciszkanów oraz do klasztoru klarysek znajdowało się od strony rynku. Obydwa klasztory znalazły się w obrębie później wybudowanych murów miejskich.

Po wielkim pożarze miasta Gniezna i kościoła franciszkańskiego w 1613 roku, przerobiono kościół, oprócz jego prezbiterium, na modny w tym okresie styl barokowy. Zerwano gotyckie sklepienie, ponieważ w czasie pożaru na nie runęła wieża, zastąpiono je sklepieniem barokowym. Przemurowano również i okna na styl barokowy.

We wspomnianym oratorium klarysek, przylegającym równolegle do głównej nawy kościoła od strony północnej, znajduje się ołtarz z okazałym relikwiarzem zawierającym szczątki doczesne bł. Jolenty.

W roku 1836 nastąpiła kasata klasztoru franciszkańskiego i sióstr klarysek. Prawie sto lat nie było w Gnieźnie franciszkanów. Kościołem opiekowali się proboszczowie parafii Świętej Trójcy jako filialnym. Klasztor był początkowo zajęty przez wojsko, a później przez rząd pruski wystawiony na licytację. Mało brakowało, aby budynek klasztorny wykupili Żydzi, którzy chcieli w nim urządzić browar. Odezwało się wtedy sumienie gnieźnian i by nie dopuścić do takiej profanacji, miasto wykupiło klasztor i urządziło w nim szkołę.

Franciszkanie wrócili do Gniezna 28 grudnia 1928 roku. Oddano im kościół, a w klasztorze była nadal szkoła. Zakonnicy zamieszkali w kilku celkach przyległych do prezbiterium od strony południowej. Otrzymali też od metropolity gnieźnieńskiego kardynała Augusta Hlonda parafię przy swoim kościele.

W latach 1930 – 1932 regotyzowano kościół zrzucając w nawie głównej sklepienie barokowe, które zastąpiono krzyżowo-żebrowym. Przywrócono dawne gotyckie okna. Zmodyfikowano dawne oratorium jako nawę kościoła. Ta ostatnia przeróbka wzbudziła kontrowersje, gdyż architektonicznie kościół wiele stracił, chociaż zyskał pod względem użyteczności duszpasterskiej.

Tuż przed wybuchem wojny w 1939 roku franciszkanie wykupili od miasta swój klasztor, ale już nie zdołali do niego wejść przed wojną, bo w listopadzie 1939 roku zostali wyrzuceni przez okupanta z Gniezna i z Wielkopolski. Na szczęście dowody kupna odnaleziono po wojnie i już od 1945 roku, po powrocie franciszkanów do Gniezna, zaczęto doprowadzać klasztor do pierwotnego wyglądu.

Przed Millenium Chrztu Polski odnowiono klasztor i kościół. W kościele ubogacono ołtarze figurami i sztukaterią, wybudowano nową ambonę w miejsce nie pasującej, drewnianej ambony neogotyckiej, odnowiono zabytkowe obrazy ołtarzowe i ścienne. W klasztorze na dolnych korytarzach i w salach dano nowe posadzki lastrykowe, wyposażono jedną z sal na piętrze w żelazne półki zakładając w niej bibliotekę. Biblioteka ta jest obecnie Biblioteką Prowincji. Wróciło do niej 910 dzieł z dawnej biblioteki klasztornej sprzed kasaty w 1836 roku. Bibliotekę poświęcił Prymas Tysiąclecia kard. Stefan Wyszyński.

Ostatni generalny remont przeprowadzono w latach dziewięćdziesiątych XX wieku. Wykorzystano wysoki dach klasztoru jako drugie jego piętro, wstawiając dachowe lukarny. Uzyskano około 30 cel mieszkalnych wraz z pięknie wystrojoną kaplicą, salą rekreacyjną i innymi urządzeniami. Część ta służyła przez lata jako Dom Nowicjatu naszej Prowincji; obecnie mieście się tu Postulat.

W czasie papieskiej pielgrzymki do Polski w roku 1997 Ojciec Święty Jan Paweł II dokonał w katedrze gnieźnieńskiej koronacji cudownego obrazu Madonny z Dzieciątkiem umieszczonego w głównym ołtarzu franciszkańskiego kościoła. Obraz ten jest kopią obrazu „Salus Populi Romani” z Bazyliki Santa Maria Maggiore w Rzymie.